SoDung.comSở Dụng
Từ dùng sai trong văn bản hành chính

Hoàn thành, hoàn thiện, hoàn chỉnh: chọn đúng chữ trong báo cáo công việc

Hoàn thành là làm xong, hoàn thiện là làm cho tốt và đủ hơn, hoàn chỉnh là có đủ mọi phần. Nghĩa chữ Hán, cách dùng trong báo cáo, hồ sơ, xây dựng và câu sai – câu đúng.

Two workers smoothing plaster on the interior wall of a new townhouse in Khanh Hoa, one on a low ladder, both seen from behind, dust in the slanting afternoon light

Hoàn thành là làm xong một việc theo yêu cầu; hoàn thiện là làm cho một thứ tốt hơn, đủ hơn, gần tới mức trọn vẹn; hoàn chỉnh là có đủ mọi phần cần có (và làm cho có đủ như vậy). Ba từ chung chữ hoàn, đều có nét “trọn”, nên trong báo cáo người viết thường đổi qua lại: “hoàn thiện nhiệm vụ được giao”, “đã hoàn thành dự thảo, đang hoàn thành thêm”. Đổi như vậy làm câu sai thông tin, vì “xong” và “làm cho tốt hơn” là hai trạng thái khác nhau.

Bài dưới tách chữ Hán, chỉ ra mỗi từ trả lời câu hỏi gì về tiến độ, kèm những cụm cố định trong hành chính và xây dựng, và một loạt câu tự đặt để bạn soát báo cáo của mình.

Chữ hoàn và ba chữ đi kèm

Chữ hoàn 完 nghĩa là trọn, xong, không thiếu (hoàn toàn, hoàn tất). Chữ đi sau cho biết “trọn” theo kiểu nào.

TừChữ HánNghĩa chữ thứ haiTrả lời câu hỏi
Hoàn thành完成thành: nên, xong, thành côngĐã xong chưa?
Hoàn thiện完善thiện: tốt, khéoĐã tốt, đủ chưa, còn phải sửa gì?
Hoàn chỉnh完整chỉnh: ngay ngắn, đủ, nguyên vẹnĐã đủ các phần chưa?
Hoàn tất完畢tất: xong hếtĐã làm xong hết các khâu chưa?

Chữ thiện 善 là chữ của “thiện chí”, “cải thiện”: tốt, khéo. Vì vậy hoàn thiện mang nét quá trình, làm cho tốt lên, và có thể chưa bao giờ “xong” theo nghĩa tuyệt đối: một quy trình có thể được hoàn thiện liên tục. Chữ chỉnh 整 là chữ của “chỉnh tề”, “điều chỉnh”, “nguyên chỉnh”: đủ, ngay ngắn. Hoàn chỉnh nhấn tính đủ bộ phận.

Hoàn tất được thêm vào bảng vì nó hay đứng cạnh ba từ kia trong văn bản. Hoàn tất gần với hoàn thành, nhưng nghiêng về xong toàn bộ các khâu, các thủ tục: hoàn tất hồ sơ, hoàn tất thủ tục bàn giao. Trong nhiều câu, hoàn thành và hoàn tất thay nhau được mà không đổi nghĩa đáng kể.

Hoàn thành: đã xong, đo được

Hoàn thành là trạng thái kết thúc một việc theo yêu cầu: hoàn thành báo cáo, hoàn thành công trình, hoàn thành chỉ tiêu, hoàn thành khoá học. Nó trả lời câu hỏi có hoặc không, và thường đo được bằng mốc: xong trước ngày nào, đạt bao nhiêu phần trăm kế hoạch.

Trong đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức, viên chức, các mức quen thuộc đều dùng chữ hoàn thành: hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ, không hoàn thành nhiệm vụ. Đây là những cụm cố định; viết “hoàn thiện tốt nhiệm vụ” là sai cụm, và có thể làm người đọc hiểu nhầm về mức xếp loại.

Lỗi phổ biến là dùng hoàn thiện khi muốn nói đã xong: “Nhóm đã hoàn thiện nhiệm vụ được giao trong tháng 10.” Nhiệm vụ không được “làm cho tốt hơn”, nó được làm xong. Câu đúng: “Nhóm đã hoàn thành nhiệm vụ được giao trong tháng 10.” Nếu muốn nói thêm về chất lượng, viết “hoàn thành tốt”, hoặc nêu kết quả cụ thể.

Một chỗ đáng lưu ý: “hoàn thành” mà không có mốc hoặc tiêu chí thì báo cáo yếu. “Đã hoàn thành việc rà soát” nên đi kèm phạm vi đã rà soát và kết quả, để người đọc không phải hỏi lại “hoàn thành tới đâu”.

Hoàn thiện: làm cho tốt và đủ hơn

Nghĩa quá trình. Hoàn thiện là làm cho một thứ đã có trở nên tốt hơn, đầy đủ hơn: hoàn thiện thể chế, hoàn thiện quy trình, hoàn thiện sản phẩm, hoàn thiện kỹ năng. Nó ngụ ý thứ đó đã tồn tại và đang được nâng lên.

Cụm “hoàn thiện hồ sơ”. Trong thủ tục, “đề nghị hoàn thiện hồ sơ” rất quen, nghĩa là bổ sung, sửa cho đủ và đúng yêu cầu. Cụm này hợp nghĩa vì hồ sơ đã nộp nhưng chưa đạt. Nếu hồ sơ chưa nộp gì, nói “chuẩn bị hồ sơ” hoặc “hoàn tất hồ sơ” sẽ đúng hơn.

Nghĩa riêng trong xây dựng. Trong xây dựng, “phần hoàn thiện” là các hạng mục làm sau phần thô: trát, ốp, lát, sơn, lắp thiết bị. “Bàn giao hoàn thiện” khác “bàn giao thô”. Vì nghĩa chuyên ngành này, câu “nhà đã hoàn thiện” có thể hiểu là đã xong phần hoàn thiện, gần như xong cả công trình. Khi viết hợp đồng, nên ghi rõ hạng mục thay vì dựa vào chữ.

Tính từ “hoàn thiện”. Hoàn thiện cũng làm tính từ chỉ mức tốt, gần như không còn khiếm khuyết: “một hệ thống chưa hoàn thiện”. Câu “chưa hoàn thiện” thường an toàn hơn câu “đã hoàn thiện”, vì rất ít thứ đạt tới mức không cần sửa nữa.

Lỗi ngược. Dùng hoàn thành khi ý là cải tiến: “Phòng tiếp tục hoàn thành quy trình tiếp nhận.” Quy trình đã có, đang được sửa cho tốt hơn, nên viết “tiếp tục hoàn thiện quy trình tiếp nhận”.

Hoàn chỉnh: đủ các phần

Hoàn chỉnh vừa là tính từ, vừa là động từ. Tính từ: “bản dự thảo hoàn chỉnh”, “bộ hồ sơ hoàn chỉnh”, nghĩa là đã có đủ các phần cần có. Động từ: “hoàn chỉnh dự thảo”, nghĩa là bổ sung, sắp xếp cho đủ và gọn. Trọng tâm của hoàn chỉnh là cấu trúc đầy đủ, không phải chất lượng cao hay thấp.

Vì vậy một văn bản có thể hoàn chỉnh mà chưa hoàn thiện: đủ mọi mục, mọi phụ lục, nhưng lập luận còn yếu, số liệu còn phải kiểm. Ngược lại, một phần của văn bản có thể đã được hoàn thiện kỹ trong khi cả văn bản chưa hoàn chỉnh vì còn thiếu chương. Phân biệt được điều này giúp báo cáo tiến độ chính xác hơn hẳn.

Lỗi thường gặp là dùng hoàn chỉnh như từ đồng nghĩa trang trọng của hoàn thành: “Đội thi công đã hoàn chỉnh việc đổ bê tông sàn tầng 3.” Đổ bê tông là một việc có điểm kết thúc, nên “hoàn thành” mới đúng. Hoàn chỉnh hợp với thứ có nhiều bộ phận cần đủ: hoàn chỉnh hồ sơ thiết kế, hoàn chỉnh bộ tài liệu hướng dẫn.

Trong văn bản xin ý kiến, cụm “tiếp thu, hoàn chỉnh dự thảo” rất phổ biến: sau khi nhận góp ý, cơ quan soạn thảo sửa và bổ sung cho dự thảo đủ và gọn. Có nơi viết “tiếp thu, hoàn thiện dự thảo”; cả hai đều chấp nhận được, khác nhau ở chỗ nhấn đủ phần hay nhấn tốt hơn.

Câu sai, câu đúng trong báo cáo

Câu tự đặt theo kiểu hay gặp trong báo cáo tuần, báo cáo tháng của phòng ban. Cột sửa giữ nguyên ý người viết, chỉ đổi chữ hoặc thêm thông tin còn thiếu.

Câu dễ gặpVấn đềSửa
Đã hoàn thiện 100% chỉ tiêu quý.chỉ tiêu được hoàn thành, không được “làm cho tốt”Đã hoàn thành 100% chỉ tiêu quý.
Đang hoàn thành thêm phần phụ lục của đề án.đề án đã có, đang bổ sung cho đủĐang hoàn chỉnh phần phụ lục của đề án.
Tiếp tục hoàn thành quy chế phối hợp.quy chế đã có, đang sửa cho tốt hơnTiếp tục hoàn thiện quy chế phối hợp.
Đội đã hoàn chỉnh việc lắp đặt camera.lắp đặt là việc có điểm kết thúcĐội đã hoàn thành lắp đặt 24 camera tại hai tầng.
Cá nhân xếp loại hoàn thiện tốt nhiệm vụ.sai cụm cố định xếp loạiCá nhân xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Phép thử nhanh: thay chữ bằng “làm xong” (hoàn thành), “làm cho tốt hơn” (hoàn thiện), “làm cho đủ phần” (hoàn chỉnh). Câu nào đọc trôi với nghĩa thay thế thì chữ đã đúng. Câu đầu thử với “làm cho tốt hơn 100% chỉ tiêu” là thấy ngay chỗ lệch.

Dòng thứ tư cũng cho thấy một thói quen tốt: khi viết hoàn thành, thêm con số hoặc phạm vi. Người đọc báo cáo cần biết xong cái gì, bao nhiêu, ở đâu, chứ không chỉ cần biết đã xong.

Nếu báo cáo của bạn được nhiều người đọc nối tiếp (tổ trưởng, trưởng phòng, ban giám đốc), một chữ sai trạng thái có thể bị chép lại nhiều lần trong các báo cáo tổng hợp. Sửa ngay ở bản gốc rẻ hơn rất nhiều so với giải thích lại sau đó.

Cách nhớ và quy trình soát báo cáo

Câu nhớ ngắn: thành là xong, thiện là tốt lên, chỉnh là đủ phần. Khi soát một báo cáo tiến độ, bạn có thể đi qua các bước sau:

  1. Tìm mọi chỗ có chữ “hoàn” trong báo cáo (hoàn thành, hoàn thiện, hoàn chỉnh, hoàn tất).
  2. Với từng chỗ, hỏi: việc này đã xong chưa, hay đang làm cho tốt hơn, hay đang bổ sung cho đủ phần? Chọn chữ theo câu trả lời.
  3. Với chữ hoàn thành, kiểm có mốc thời gian, số lượng hoặc tiêu chí đi kèm không; thiếu thì bổ sung.
  4. Với chữ hoàn thiện, kiểm có nói rõ thứ gì đang được cải thiện và cải thiện theo hướng nào không.
  5. Với các cụm cố định (xếp loại hoàn thành nhiệm vụ, hoàn thiện hồ sơ, phần hoàn thiện trong xây dựng), giữ đúng như văn bản gốc, không thay chữ.

Ba từ này không có tranh luận lớn về nghĩa; từ điển phổ biến giải chúng khá rõ. Cái khó nằm ở thói quen viết nhanh, chọn chữ nghe trang trọng hơn thay vì chữ đúng trạng thái. Một lượt soát năm phút như trên thường đủ để báo cáo nói đúng điều đã làm.

Một lưu ý về giọng: báo cáo có xu hướng dùng hoàn thiện và hoàn chỉnh vì chúng nghe “có làm thêm”, trong khi hoàn thành nghe như kết thúc. Nhưng người đọc báo cáo, nhất là cấp trên, cần biết chính xác trạng thái để quyết bước tiếp. Viết “đã hoàn thành phần A, đang hoàn thiện phần B, còn thiếu phần C để hoàn chỉnh hồ sơ” là một câu ngắn mà cho biết ba trạng thái khác nhau, giá trị hơn nhiều so với một chữ “cơ bản hoàn thiện” chung chung.

Câu hỏi thường gặp

“Hoàn thiện hồ sơ” và “hoàn chỉnh hồ sơ” có khác nhau không?

Gần nhau và đều được dùng. Hoàn thiện hồ sơ nhấn việc sửa, bổ sung cho đạt yêu cầu; hoàn chỉnh hồ sơ nhấn việc làm cho đủ các thành phần. Trong thông báo của cơ quan tiếp nhận, nên dùng đúng cụm mà mẫu văn bản của thủ tục đó dùng để người dân dễ hiểu.

Viết “hoàn thành xong” có thừa không?

Có. Chữ hoàn thành đã bao hàm nghĩa xong, thêm “xong” là lặp. Viết “đã hoàn thành” hoặc “đã xong” là đủ. Tương tự, “hoàn tất xong” cũng lặp, vì tất đã nghĩa là xong hết.

Một sản phẩm phần mềm “hoàn thiện” có nghĩa là không còn lỗi không?

Không nhất thiết. Trong cách nói thường ngày, sản phẩm hoàn thiện là sản phẩm đã đủ tính năng chính và đạt chất lượng để dùng. Theo nghĩa chữ, hoàn thiện là quá trình làm cho tốt hơn, nên phần mềm vẫn tiếp tục được hoàn thiện qua các bản cập nhật.

Viết “hoàn chỉnh nhiệm vụ” có được không?

Không quen. Nhiệm vụ là việc có điểm kết thúc, nên đi với hoàn thành. Hoàn chỉnh hợp với thứ có nhiều phần cần đủ như hồ sơ, tài liệu, bộ sưu tập, hệ thống. Cụm này dễ làm người đọc khựng lại.

Báo cáo nên viết “cơ bản hoàn thành” khi nào?

Khi phần chính đã xong nhưng còn một số việc nhỏ chưa làm. Cụm này phổ biến nhưng mơ hồ; nên kèm theo những việc còn lại và thời hạn xử lý, ví dụ đã xong lắp đặt, còn nghiệm thu hai hạng mục trong tuần sau. Như vậy người đọc biết chính xác mức tiến độ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138