SoDung.comSở Dụng
Từ dùng sai trong văn bản hành chính

Uỷ quyền, uỷ nhiệm, uỷ thác: ba chữ uỷ trong giấy tờ và cách dùng không lẫn

Uỷ quyền là giao cho người khác nhân danh mình thực hiện quyền, uỷ nhiệm là giao nhiệm vụ, uỷ thác là gửi gắm việc cho bên khác làm thay. Nghĩa chữ, cụm cố định, câu sửa.

Close-up of two hands passing a brown envelope across a counter in a bank branch in Can Tho, one wearing a watch, blurred customers seated in the background, neutral tones

Uỷ quyền là giao cho người khác nhân danh mình thực hiện một quyền hoặc một việc trong phạm vi nhất định; uỷ nhiệm là giao nhiệm vụ cho người khác gánh vác; uỷ thác là gửi gắm một việc cho bên khác làm thay mình, thường theo thoả thuận. Cả ba có chung chữ uỷ 委 nghĩa là giao, trao. Chữ đi sau quyết định giao cái gì: quyền, nhiệm vụ, hay công việc được gửi gắm. Trong giấy tờ, mỗi từ lại gắn với những cụm cố định không đổi được, như giấy uỷ quyền, uỷ nhiệm chi, nhập khẩu uỷ thác.

Bài này giải nghĩa từ ngữ, không hướng dẫn thủ tục. Uỷ quyền và uỷ thác đều có quy định pháp luật riêng; khi soạn giấy tờ có giá trị pháp lý, bạn cần tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn với hồ sơ cụ thể.

Chữ uỷ và ba chữ đi kèm

Chữ uỷ 委 nghĩa là giao, trao cho, như trong uỷ ban (ban được giao việc), uỷ viên. Ba từ dưới đây khác nhau ở thứ được giao.

TừChữ HánNghĩa chữ thứ haiThứ được giao
Uỷ quyền委權quyền: quyền hạn, quyền lợiquyền thực hiện một việc nhân danh người giao
Uỷ nhiệm委任nhiệm: gánh vác, việc được giaonhiệm vụ, trách nhiệm
Uỷ thác委託thác: gửi gắm, nhờ cậymột công việc, một khoản tài sản để làm thay

Chữ thác 託 cũng là chữ trong “phó thác”, “gửi thác”: trao gửi kèm theo sự tin cậy. Chữ nhiệm 任 là chữ trong “nhiệm vụ”, “trách nhiệm”, “bổ nhiệm”. Từ đó có thể hình dung: uỷ quyền nhấn quyền đại diện, uỷ nhiệm nhấn việc phải làm, uỷ thác nhấn sự gửi gắm cho bên khác thực hiện.

Về chính tả, “uỷ” và “ủy” là cùng một chữ, chỉ khác vị trí đặt dấu thanh. Cả hai cách đều gặp trong văn bản; nhiều văn bản hành chính hiện nay viết “ủy”. Chọn cách nào thì giữ thống nhất trong cùng văn bản là đủ, không phải lỗi chính tả.

Uỷ quyền: người khác nhân danh mình

Uỷ quyền là việc một người (bên uỷ quyền) giao cho người khác (bên được uỷ quyền) thực hiện một việc nhân danh mình. Đặc điểm cốt lõi là nhân danh: kết quả việc làm thuộc về người uỷ quyền. Ví dụ tự đặt: chị Mai uỷ quyền cho em trai đến phường nhận giấy xác nhận thay mình. Người em ký nhận, nhưng giấy là của chị Mai.

Bộ luật Dân sự có chế định về đại diện theo uỷ quyền và hợp đồng uỷ quyền. Trong văn bản hành chính, “giấy uỷ quyền” cũng là một tên loại văn bản. Giấy uỷ quyền trong cơ quan, doanh nghiệp và hợp đồng uỷ quyền giữa cá nhân có thể có yêu cầu hình thức khác nhau; có việc cần công chứng, chứng thực, có việc không. Đây là chỗ không thể đoán theo nghĩa từ, bạn phải tra quy định của đúng thủ tục.

Lỗi thường gặp là dùng uỷ quyền cho việc nhờ vả không mang tính đại diện. Câu “Bạn uỷ quyền cho mình mua giúp ổ bánh mì” là cách nói đùa; trong văn bản nghiêm túc, việc nhờ không cần nhân danh nên chỉ viết “nhờ”. Ngược lại, khi thật sự cần người khác ký thay, nộp thay, nhận thay, dùng “nhờ” lại không đủ chặt; giấy tờ cần ghi rõ uỷ quyền, phạm vi và thời hạn.

Trong cơ quan còn có cách ký “thừa uỷ quyền” (TUQ.). Đây là thể thức ký riêng theo quy định văn thư, gắn với việc người đứng đầu giao cho người khác ký thay một số loại văn bản. Không nên tự dùng TUQ. khi chưa có văn bản giao quyền tương ứng.

Uỷ nhiệm: giao nhiệm vụ, và cụm uỷ nhiệm chi

Nghĩa chung. Uỷ nhiệm là giao cho người khác một nhiệm vụ, một trách nhiệm để thực hiện. Trong văn bản cũ và một số văn bản hành chính, có cách nói “được uỷ nhiệm” để chỉ người được giao thay mặt làm một việc. Cách dùng này ngày nay ít gặp hơn uỷ quyền trong đời sống thường ngày.

Uỷ nhiệm chi, uỷ nhiệm thu. Trong ngân hàng, uỷ nhiệm chi là lệnh của chủ tài khoản yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng. Uỷ nhiệm thu là chiều ngược lại, bên bán uỷ nhiệm cho ngân hàng thu tiền từ bên mua theo thoả thuận. Đây là cụm cố định, không đổi thành “uỷ quyền chi”.

Lỗi hay gặp. Viết “giấy uỷ nhiệm” khi ý là giấy cho người khác đi nhận hồ sơ thay. Tên đúng là giấy uỷ quyền. Ngược lại viết “lệnh uỷ quyền chi” là ghép nhầm; chứng từ ngân hàng quen gọi là uỷ nhiệm chi.

Uỷ nhiệm và bổ nhiệm. Hai từ chung chữ nhiệm nhưng bổ nhiệm là quyết định giao một người giữ chức vụ, có tính tổ chức – nhân sự; uỷ nhiệm là giao một việc cụ thể. Không viết “uỷ nhiệm làm trưởng phòng” khi đó là quyết định bổ nhiệm.

Khi nào nên tránh. Nếu không ở ngữ cảnh ngân hàng hay một quy định có dùng sẵn từ này, chọn “giao”, “phân công”, hoặc “uỷ quyền” (khi có nhân danh) thường rõ hơn với người đọc hiện nay.

Uỷ thác: gửi gắm việc cho bên khác làm

Uỷ thác là gửi một công việc hoặc một khoản tài sản cho bên khác thực hiện, quản lý thay mình theo thoả thuận. Trong thương mại có “nhập khẩu uỷ thác”, “xuất khẩu uỷ thác”: chủ hàng giao cho doanh nghiệp có chức năng xuất nhập khẩu đứng ra làm thủ tục và giao dịch. Trong tài chính có “uỷ thác đầu tư”, “quản lý tài sản uỷ thác”. Trong tố tụng có “uỷ thác tư pháp” giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, kể cả với nước ngoài.

So với uỷ quyền, uỷ thác nhấn vào việc một bên khác, thường là tổ chức có chuyên môn, nhận làm thay một mảng công việc trọn vẹn. Trong nhập khẩu uỷ thác chẳng hạn, bên nhận uỷ thác có thể đứng tên trên một số chứng từ với cơ quan hải quan. Quan hệ, nghĩa vụ thuế, trách nhiệm từng bên do pháp luật chuyên ngành và hợp đồng quy định, không suy ra từ nghĩa chữ.

Lỗi thường gặp là dùng uỷ thác cho việc nhờ vả cá nhân để câu nghe trang trọng: “Anh uỷ thác cho em đón con giúp chiều nay.” Trong văn nói, câu này mang sắc thái đùa; trong văn viết, nên viết “nhờ”. Nếu việc đón con cần giấy tờ cho nhà trường, đó là chuyện uỷ quyền hoặc giấy xác nhận theo quy định của trường.

Một nhầm lẫn khác là coi uỷ thác và tín thác là một. Tín thác 信託 thường gắn với mô hình quản lý tài sản theo niềm tin (trust) trong pháp luật một số nước; ở Việt Nam, các hoạt động có tên tương tự được quy định riêng. Khi viết về tài chính, giữ đúng từ mà văn bản của lĩnh vực đó dùng.

Chữ nghĩa trong một giấy uỷ quyền: chỗ nào hay mơ hồ

Phần lớn rắc rối với giấy uỷ quyền không đến từ chữ “uỷ quyền” mà từ những chữ đi kèm. Khi đọc hoặc soạn một giấy uỷ quyền đơn giản (ví dụ nhận hồ sơ, nộp giấy tờ thay), bạn có thể soát từ ngữ theo thứ tự sau. Đây là gợi ý về diễn đạt, không thay cho mẫu và yêu cầu hình thức của từng thủ tục.

  1. Tên hai bên ghi đủ theo giấy tờ tuỳ thân, tránh chỉ ghi quan hệ như “em trai”, “bạn cùng phòng”.
  2. Nội dung uỷ quyền dùng động từ cụ thể: “nhận”, “nộp”, “ký nhận”, “ký biên bản bàn giao”. Tránh cụm “giải quyết mọi việc liên quan”, vì người nhận giấy không biết phạm vi tới đâu.
  3. Cẩn trọng với chữ “toàn quyền”. Chữ này mở phạm vi rất rộng; nếu chỉ muốn người kia làm một việc, đừng dùng nó cho câu văn nghe chắc.
  4. Thời hạn ghi bằng ngày cụ thể hoặc “đến khi hoàn thành việc nêu trên”. Thiếu thời hạn khiến bên nhận phải hỏi lại.
  5. Câu cam kết cuối giấy nên ngắn: bên uỷ quyền chịu trách nhiệm về việc đã uỷ quyền trong phạm vi nêu trên. Không cần chồng thêm “hoàn toàn”, “tuyệt đối”.

Nhìn từ góc từ ngữ, một giấy uỷ quyền tốt là giấy mà người lạ đọc vào hiểu ngay ai được làm gì, thay cho ai, tới khi nào. Mọi chữ trang trọng không giúp được điều đó bằng một động từ cụ thể và một con số ngày tháng rõ ràng.

Câu sai, câu đúng

Câu tự đặt theo những tình huống giấy tờ hay gặp. Cột sửa ưu tiên cụm từ quen trong thực tế.

Câu dễ gặpVấn đềSửa
Chị Thu làm giấy uỷ nhiệm cho chồng nhận lương hộ.tên giấy đúng là giấy uỷ quyềnChị Thu làm giấy uỷ quyền cho chồng nhận lương thay.
Kế toán lập lệnh uỷ quyền chi trả nhà cung cấp.cụm cố định là uỷ nhiệm chiKế toán lập uỷ nhiệm chi trả nhà cung cấp.
Công ty uỷ quyền nhập khẩu cho đơn vị dịch vụ.quan hệ thương mại quen gọi là uỷ thácCông ty uỷ thác nhập khẩu cho đơn vị dịch vụ.
Giám đốc uỷ nhiệm chị Hoa làm trưởng phòng.giao chức vụ là bổ nhiệmGiám đốc bổ nhiệm chị Hoa làm trưởng phòng.
Em uỷ thác cho bạn nộp hộ bài tập.việc nhờ đơn giảnEm nhờ bạn nộp hộ bài tập.

Ba câu đầu là lỗi về cụm cố định: giấy uỷ quyền, uỷ nhiệm chi, uỷ thác nhập khẩu đều là tên gọi đã ổn định trong giấy tờ, đổi chữ là người đọc phải đoán. Hai câu sau là lỗi về mức độ: dùng chữ uỷ trang trọng cho việc chỉ cần “bổ nhiệm” hoặc “nhờ”.

Cách nhớ: quyền thì nhân danh, nhiệm thì gánh việc, thác thì gửi gắm. Khi phân vân, hỏi xem bên kia có đứng tên thay mình không (uỷ quyền), có được giao một nhiệm vụ không (uỷ nhiệm), hay nhận làm trọn một mảng việc theo thoả thuận (uỷ thác).

Câu hỏi thường gặp

Giấy uỷ quyền có bắt buộc công chứng không?

Tuỳ việc. Có thủ tục yêu cầu văn bản uỷ quyền được công chứng hoặc chứng thực, có thủ tục chỉ cần giấy uỷ quyền có chữ ký. Nghĩa từ không cho biết điều này; bạn cần tra quy định của đúng thủ tục hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi làm giấy.

Người được uỷ quyền có được uỷ quyền lại cho người khác không?

Về nguyên tắc, việc uỷ quyền lại thường bị giới hạn và phụ thuộc vào sự đồng ý của người uỷ quyền ban đầu hoặc điều kiện luật định. Đây là câu hỏi pháp lý, không phải câu hỏi về từ ngữ, nên cần đối chiếu Bộ luật Dân sự và văn bản hiện hành.

Uỷ nhiệm chi khác chuyển khoản trên ứng dụng ngân hàng thế nào?

Về bản chất, cả hai đều là lệnh của chủ tài khoản yêu cầu ngân hàng chuyển tiền. Uỷ nhiệm chi là tên chứng từ quen dùng trong kế toán, nhất là khi lập trên giấy hoặc qua hệ thống doanh nghiệp. Chuyển khoản trên ứng dụng là cách thực hiện lệnh tương tự qua kênh điện tử.

“Uỷ ban” có liên quan tới ba từ này không?

Có chung chữ uỷ nghĩa là giao, trao. Uỷ ban là tổ chức được giao một phạm vi công việc, uỷ viên là thành viên của tổ chức đó. Chữ uỷ trong các từ này đều mang nét “được giao”, nên nhớ một từ sẽ dễ suy ra nét nghĩa chung của các từ còn lại.

Viết “ủy” hay “uỷ” mới đúng chính tả?

Cả hai đều được chấp nhận; khác nhau ở quy tắc đặt dấu thanh trên vần “uy”. Nhiều văn bản hành chính viết “ủy”, nhiều sách và báo viết “uỷ”. Điều nên làm là thống nhất một cách trong cùng văn bản, nhất là ở tên cơ quan và tên văn bản.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138